Sosyal destek – Yaşar Üniversitesi | Psikoloji Bölümü

Sosyal destek

Kanser Hastalarının Ailelerinin Sunacağı Sosyal Destek ile  Hastalığa Uyum Sağlamak Daha Kolay

Öğretim Üyelerimizden Yrd.Doç.Dr. Berrin Eylen Özyurt (2001)’un Kanser hastalarının aileleri ile yaptığı deneysel bir çalışmada, ailelerin sosyal destek becerilerinin önemi vurgulanmış ve  psiko-eğitim ile artırılabileceği bulunmuştur.

Gerald Caplan (1973)’ a göre sosyal destek (a) duygusal sorunlarıyla başedebilmesi için insanlara psikolojik kaynaklarını harekete geçirmede yardımcı olan, (b) kişilere gerekli para, materyal ve aleti sağlayarak ya da beceri, bilgi, öğüt vererek yüz yüze geldikleri stres yaratan özel ortamlarla başetmelerinde yardımcı olan, (c) onların görevlerini paylaşan yakınlarından aldığı destektir.

1970’lerin ortalarında “sosyal destek” kavramı sağlık alanı çalışanları ve araştırmacılar tarafından kanserle ilgili çalışmalarda da  kullanılmaya başlandı. Ancak, son 20 yıldır sağlık alanında önemli olmaya başladı.  Sosyal destek kanser hastalarına korku ve şüpheleri ile başetmede yardımcı olabilecek önemli bir kaynaktır. Sağlık koşullarının giderek bozulması, sıkıntıların süreklilik kazanması ve hastalıkla ilgili stres yaratan koşulların gittikçe artması özellikle kronik hastalığa sahip kişileri sosyal desteğe daha çok gereksinim duyar hale getirir. Kanser gibi kronik hastalığı olan kişilerde çevrelerinden (aile ve arkadaşlar) aldıkları sosyal destek yaşamsal önem taşır. Duygusal destek, bireyi katlanılması zor durumlarda cesaretlendirerek direnme gücünün artmasına; araçsal destek, gereksinim duyduğu pratik ve somut yardımları almasına; bilgi desteği ise aynı durumla diğerlerinin nasıl başa çıktığını öğrenerek hastalık ve hastalığın seyri ile ilgili kontrol algısının artmasına yardımcı olur (Şahin, 1999).

Sosyal desteğin kanser hastaları için yararlı olduğunu ve aile üyelerinden alınan duygusal destek ile kansere fiziksel ve psikolojik uyum derecesi arasında olumlu bir ilişki olduğunu belirten birçok çalışma var. Bunun da ötesinde tanı koyma aşamasında verilen sosyal destek ile uzun yaşam arasındaki ilişkiyi gösteren araştırmalar da bulunmakta. Ciddi ya da kronik bir durum nedeniyle stres yaşayan ve yüksek düzeyde sosyal destek aldıklarını düşünen bireyler bağışıklık işlevlerini daha iyi yerine getirmektedir.

Kanser hastalarının hangi desteği, kimden aldıklarında daha yararlı bulduğunu gösteren çalışmalara göre, aileden ve arkadaşlardan alınan sosyal destek hastalar tarafından daha yararlı bulunmuştur. Ayrıca doktorlardan alınan bilgi desteği ve hemşirelerden alınan güven ve duygusal destek de çok değerli bulunmuştur.

Yrd.Doç.Dr. Berrin Özyurt tarafından doktora tezi olarak yapılan araştırmada  ailelerle 8 hafta çalışarak   hasta yakınlarının  hastalarına daha doğru ve etkili sosyal destek verebilmeleri için gerekli bilgi ve becerileri kazandırılması amaçlanmıştır.  Sekiz hafta sonunda hastalardan alınan bilgilere göre aileler hastalara verdikleri sosyal desteği artırmış ve daha etkili destek olabilmişlerdir. 

Kaynaklar

Caplan, N. & Nelson, S.D. (1973). On Being useful: The nature and consequences of psychological research on social problems. American Psychologist, 28, 199-211.

Eylen, B. (2001). Bilgi Verici Danışmanlığın Kanser Hastalarının Ailelerinin Sosyal Destek Becerileri Üzerine Etkisi. Basılmamış doktora tezi, Ankara Üniversitesi).

Şahin, D. (1999). Sosyal destek ve sağlık. Edt. U.H.Okyayuz. Sağlık Psikolojisi. (1. Baskı 79-106). Türk psikologlar Derneği Yayınları, Ankara.