Kendimize verdiğimiz değer, içinde yaşadığımız toplum tarafından belirleniyor. – Yaşar Üniversitesi | Psikoloji Bölümü

Kendimize verdiğimiz değer, içinde yaşadığımız toplum tarafından belirleniyor.

Hepimiz kendimize değer vermemizi sağlayacak farklı nedenler düşünebiliriz. Okulda başarılı olmak, iyi bir kariyer sahibi olmak, iyi aile ve arkadaşlık ilişkileri, maddi imkanlar gibi. Bu ve benzeri özelliklerden hangilerini önemli bulduğumuzu kendi kişisel değerlerimiz mi belirler? İnsanlar genellikle hangi değerlere önem verdiklerini kendileri seçtiklerini düşünürler. Üstelik Psikoloji bilimi de 100 yılı aşkın bir süredir aynı görüşte olmuştur. Oysa Prof. Dr. Emre Özgen‘in de aralarında bulunduğu 19 farklı ülkeden araştırmacıyı bir araya getiren bir çalışma ortaya çok farklı bir görüntü çıkardı. Personality and Social Psychology Bulletin dergisinde yayımlanan çalışmaya göre hangi özelliklerimizin kendimize daha çok saygı duymamıza neden olduğunu belirleyen, kendi öncelik verdiğimiz değil, çevremizdeki diğerlerinin öncelik verdiği değerler.

 

Araştırmada, katılımcılardan öncelikle “Siz kimsiniz?” sorusuna cevap olarak kendilerini anlatan 10 özellik sıralamaları istendi. Verilen yanıtlar kişilik özellikleri, önemli ilişkiler, toplumsal roller, grup üyelikleri gibi çok çeşitli özellikleri içeriyordu. Bundan sonra ise katılımcılara “Bunların herbiri kendinizi olumlu değerlendirmenizde ne kadar etkili olur?” sorusu soruldu.  Bulgulara göre katılımcılar en çok özsaygıyı içinde yaşadıkları toplumun değer verdiği özelliklerinden dolayı duyuyorlardı.

Örneğin kendi hayatına yön verebilme ve dolu bir hayat yaşama gibi değerlerin hakim olduğu toplumlarda yaşayan katılımcılar (Örn. Britanya, Batı Avrupa, ve bazı Güney Amerika ülkeleri) ‘hayatlarının kontrolünü ellerinde tutmayı’ kendilerine saygı duyma nedeni olarak görüyorlar. Oysa uyum, gelenek, ve güvenlik gibi değerlerin güçlü olduğu toplumlarda yaşayanlar (Örn. Orta Doğu, Afrika ve Asya ülkeleri) en çok ‘görevini yerine getirme’ gibi özelliklerini önemli buluyorlar.

Özetle, kendimize değer vermek, özsaygımızı yükseltmek için kendi önem verdiğimiz değil, içinde yaşadığımız toplumun önemli bulduğu değerlere sahip olma ihtiyacı hissediyoruz. Bu başlı başına ilgi çekici bir bulgu. Peki sizce Türkiye’de yaşayan insanlar yukarıdaki iki tür toplumdan hangisine uyuyorlar?