Duygusal deneyimlerimizi gerçekten daha mı iyi hatırlıyoruz yoksa daha iyi hatırladığımızı mı düşünüyoruz? – Yaşar Üniversitesi | Psikoloji Bölümü

Duygusal deneyimlerimizi gerçekten daha mı iyi hatırlıyoruz yoksa daha iyi hatırladığımızı mı düşünüyoruz?

Duygusal deneyimlerimizi, belirli bir duygu içermeyenlere kıyasla genellikle daha iyi ve daha canlı hatırlarız. Duygusal bellek konusunda yapılan bilimsel çalışmalar da genelde bu kanıyı doğrular niteliktedir.

Peki duygusal deneyimler gerçekten daha iyi mi hatırlanıyor yoksa duygu daha çok bizim belleğimize olan güvenimizi mi artırıyor?

Bu konuda yürüttüğümüz araştırmalarımız duygunun belleğe olan en belirgin etkisinin hatıralarımıza olan güvenimizi artırması yönünde olduğunu gösteriyor. Özellikle olumsuz deneyimlerimizi hem daha iyi hem de daha canlı hatırladığımızı düşünüyoruz, fakat hatıralara olan güvenimiz her zaman onları doğru hatırladığımız anlamına gelmiyor.

Araştırmalarımızda, katılımcıların bellek testlerinde olumsuz duygu uyandıran (cinayet, kanser, deprem gibi) kelimeleri herhangi bir duygu içermeyen nötr kelimelere (masa, sokak gibi) kıyasla daha iyi hatırladıklarını gözlemledik. Fakat özellikle olumsuz kelimeler söz konusu olduğunda katılımcılar sıklıkla hiç görmedikleri kelimelere de kendilerinden son derece emin şekilde ”evet, gördüm” cevabı verdiler. Başka bir deyişle, olumsuz kelimeleri aslında doğru olmasa bile kesinlikle daha iyi hatırladıklarını düşünüyorlardı.

Peki, duygusal belleğimize karşı bu pozitif yanlılık, hatta kimi zaman gereğinden fazla güven neden kaynaklanıyor olabilir? Araştırmalarımız bu güvenin duygusal olayların, duygu içermeyen sıradan olaylara göre birbiriyle daha fazla ilişkili olmasından kaynaklandığını gösteriyor. Cinayet, kanser, deprem gibi olumsuz kelimeler anlamsal olarak birbirine daha yakındır, zihninizde bir kategori oluşturur, olumsuz duygu kategorisine ait diğer kelimeleri de aklınıza getirir. Böylece, bir çok olumsuz kelimenin birlikte görüldüğü bir tanıma testinde ”ölüm” kelimesi de, görülmediği halde, diğer kelimelerle aynı olumsuz duygu özelliklerini taşıdığı için size aşina gelebilir ve gerçek olmayan bir tanıma hissi yaratabilir.