Çocuklar televizyonda ne izlemeli, ne izlememeli? – Yaşar Üniversitesi | Psikoloji Bölümü

Çocuklar televizyonda ne izlemeli, ne izlememeli?

Gelişim Psikolojisi alanında önemli dergilerden olan Developmental Psychology’nin Mayıs 2014 sayısında yayınlanan bir çalışma 3-6 yaş arası çocukların hem bilişsel hem sosyal gelişimi açısından önemli bir bilişsel fonksiyon olan yönetici işlev becerileri ile ne kadar süre televizyon izledikleri arasında ilişki olduğunu göstermiştir.

Yönetici işlevler planlama yapma, problem çözme, strateji geliştirme, geçmişle geleceği ilişkilendirme, dikkat, zaman kullanımı, davranış ve duyguları düzenleme gibi önemli bilişsel becerilerden sorumludur. Okulöncesi dönemde hızla gelişen yönetici işlev becerilerinden bazıları arasında kısa süreli bellek, bir konunun ilgisiz/önemsiz parçaları ile dikkati dağıtmadan ilgili/önemli olan parçalara odaklanabilmek, bilişsel esneklik, belli bir amaca yönelik davranma ve planlama sayılabilir. Bu bilişsel beceriler hem sosyal ilişkilerde hem de okul ortamında çocuğun başarısı için gereklidir.

Televizyonlu hayatın erken çocuklukta yönetici işlevler gelişimini yavaşlatması çeşitli yollarla olabilir: 1) Görüntülerin hızla değiştiği programlar çocuğa gördüklerini anlamlandırma, bilgiyi beyinde işleme fırsatı tanımazlar. Ayrıca araya giren reklamlar çocuğun dikkatini dağıtır ve onu yorar. Uzun dönemde çocuk sebat, planlama, dikkat gerektiren aktivitelerde geriler. 2) Aktif olarak izlenmese de geri planda açık olan televizyon ise çocuğa gürültülü, dikkat dağıtıcı, kaotik bir ortam hazırlar. Çocuklar o anda oyun da oynasa dikkatleri bölünür. Ayrıca geri planda çalışan televizyon anne-babaları da çocukla kaliteli zaman geçirmekten alı koyabilir. 3) Beynin hızla geliştiği kritik dönemlerde (özellikle küçük bebekler için) çocukların çok uyanık ve değişime açık olduğu anlarda televizyon onların gelişimini yavaşlatabilir.

Peki bu araştırmanın sonuçları neler diyor?

  • Gün içerisinde daha uzun süre televizyon izleyen çocukların yönetici işlev becerileri daha az televizyon izleyenlere oranla düşük.
  • Televizyonla erken yaşlarda tanışmak yönetici işlev becerilerinde düşük performansla ilişkili.
  • Eğitici çizgi film adı altındaki birçok yapımı izlemek çocukların düşük yönetici işlevleri ile bağlantılı.
  • Yüksek kaliteli, iyi hazırlanmış, hikayeyi bölmeden anlatan, arada reklam olmadan yayınlanan programları içeren eğitici PBS kanalını izleyen çocuklar ise daha iyi yönetici işlev becerileri sergiliyorlar. [Amerika’daki PBS kanalı Türkiye’de de yayınlanan Susam Sokağı, Bora Usta (Bob the Builder) gibi çocuk programlarına ev sahibidir.]

Öyleyse çocuklarımızı televizyonla tanıştırmak için acele etmemeliyiz. Bebeklik döneminde çocukların televizyondan uzak tutulması çok önemli görünüyor. Çocukların mümkün olduğunca ileri yaşlarda başlayarak ve az sürelerle televizyon izlemelerini sağlamak gerekiyor. Bunu yaparken de izlenilen program konusunda seçici olmak, kaliteli, reklamsız programları tercih etmek ön plana çıkıyor.

 Araştırmanın detaylarına buradan ulaşabilirsiniz: http://psycnet.apa.org/psycinfo/2014-02038-001/